Αναζήτηση

Εξαφανισμένα & Ξεχασμένα Ανήλικα

Νέα κρίση έχει ξεσπάσει στον ευρωπαϊκό χώρο μετά την διαπίστωση των κρατών μελών ότι

εξαιρετικά μεγάλος αριθμός ανήλικων προσφυγόπουλων που διέμεναν σε προσφυγικές δομές έχει εξαφανιστεί και η τύχη τους αγνοείται…

Καταυλισμός στη Νιζίπ, Γκαζιαντέπ. Σάββατο, Απρίλιος 23, 2016. (Lefteris Pitarakis/AP)

Έντονη συζήτηση ξέσπασε το τελευταίο διάστημα στην Ευρώπη σχετικά με τα ασυνόδευτα ανήλικα προσφυγόπουλα, πολλά εκ των οποίων θεωρούνται εξαφανισμένα σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες που είδαν το φως της δημοσιότητας. Η κατάσταση αυτή έχει αναδείξει για άλλη μια φορά την προβληματική προστασία που προσφέρει η Ευρωπαϊκή Ένωση στην ευάλωτη αυτή ομάδα προσφύγων.


Πολλά παιδιά φεύγουν από τις χώρες καταγωγής τους μόνα είτε γιατί έχουν χάσει τους γονείς τους είτε γιατί έχουν χωριστεί από αυτούς κατά την διάρκεια του ταξιδιού. Άλλα φεύγουν χωρίς σύνοδο για να γλυτώσουν από τυχόν εκμετάλλευση που υφίστανται, ενώ άλλα τα στέλνουν κατ’ επιλογή μόνα τους στην Ευρώπη προκειμένου να ενεργοποιηθούν οι διατάξεις της ευρωπαϊκής ένωσης σχετικά με την ενότητα των οικογενειών και να φτάσουν και οι υπόλοιποι συγγενείς νόμιμα στον ευρωπαϊκό χώρο.


Ο αριθμός τους πάντως δεν μπορεί να υπολογιστεί με ακρίβεια. Κάθε στατιστική μελέτη είναι καθαρά κατά προσέγγιση.

Λόγω της εξαιρετικά ευάλωτης κατάστασης των ασυνόδευτων προσφυγόπουλων, υπάρχει ένα ειδικό νομικό πλαίσιο για την προστασία τους, το οποίο προκύπτει από διεθνείς και εθνικές ρυθμίσεις. Το σύστημα προστασίας αυτό θεωρείται όχι πλήρες, αλλά σε έναν βαθμό ικανοποιητικό. Συγκεκριμένα, προβλέπει ορισμένες διαδικασίες και συγκεκριμένους θεσμούς, που όμως στην πράξη δεν εφαρμόζονται ακριβώς όπως προβλέπεται, δημιουργώντας τα πρώτα προβλήματα.


Για να ενεργοποιηθεί το δίχτυ προστασίας των ασυνόδευτων ανηλίκων, είναι βασική προϋπόθεση να διαπιστωθεί η ανηλικότητα τους. Αυτό είναι εξαιρετικά δύσκολο, ακόμα κι αν ακολουθηθούν οι απαραίτητες επιστημονικές διαδικασίες, καθώς ο ρυθμός ανάπτυξης των παιδιών μεταξύ τους γενικά αλλά και ανά τον κόσμο διαφέρει. Δεν είναι σπάνιο επίσης το φαινόμενο να ακολουθούνται και αντιεπιστημονικές μέθοδοι που σαφώς οδηγούν σε μη ασφαλή συμπεράσματα. Το γεγονός, επιπλέον, ότι η ανηλικότητα ελέγχεται από αστυνομικούς και όχι από επιστήμονες, ελλείψει οικονομικών πόρων, οδηγεί σε πολλές περιπτώσεις στον εσφαλμένο χαρακτηρισμό ενός ανηλίκου ως ενήλικα, με αποτέλεσμα να μένει εκτός του αναγκαίου συστήματος προστασίας. Το εξαιρετικά σημαντικό τεκμήριο ότι σε περίπτωση αμφιβολίας το άτομο θεωρείται ανήλικο δεν λαμβάνεται υπόψη από τις αρχές σε ικανοποιητικό βαθμό, με χιλιάδες παιδιά να μένουν έτσι έκθετα σε μεγάλους κινδύνους.


Φτάνοντας στα ελληνικά νησιά, υπάρχει γραφειοκρατικό πρόβλημα με την καταγραφή των προσφύγων. Κάποιοι δεν καταγράφονται ποτέ και άλλοι καταγράφονται με ορθογραφικά λάθη στο όνομα τους, με αποτέλεσμα να μην μπορούμε να παρακολουθήσουμε την πορεία τους με σιγουριά. Συγκεκριμένα, ως προς τα ανήλικα, αυτά βάσει νόμου μπορούν να μείνουν σε κέντρα υποδοχής και ταυτοποίησης έως 25 μέρες (με δυνατότητα παράτασης έως 20 μέρες, αν και τα όρια αυτά δεν τηρούνται). Ουσιαστικά, συνήθως πρόκειται για κράτηση σε σωφρονιστικά καταστήματα, ακόμα και στον ίδιο χώρο με ενηλίκους εγκληματίες.


Αφότου διαπιστωθεί ότι πρόκειται για ανήλικα προσφυγόπουλα, το σύστημα απαιτεί τα παιδιά αυτά να έχουν έναν κηδεμόνα. Ελλείψει συνοδού τους, ως κηδεμόνας διορίζεται εισαγγελέας. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι ένας εισαγγελέας είναι υπεύθυνος για χιλιάδες παιδιά με τα οποία κατά κανόνα δεν έχει καμία επικοινωνία. Για τον λόγο αυτό σε κάποιες περιπτώσεις αναθέτει περαιτέρω την κηδεμονία σε κοινωνικούς λειτουργούς, οι οποίοι ωστόσο και πάλι δεν επαρκούν στον αριθμό και πολλές φορές μάλιστα δεν ενημερώνονται καν για την ανάθεση. Εξ' αυτού δημιουργούνται, όπως γίνεται αντιληπτό, πολλά προβλήματα, ένα εκ των οποίων είναι το εξής: τα ανήλικα έως 15 ετών δεν μπορούν να κάνουν αίτηση ασύλου από μόνα τους αλλά μόνο μέσω του κηδεμόνα τους, με τον οποίο μάλιστα όπως αναφέρθηκε κατά κανόνα δεν έρχονται ποτέ σε επαφή! Ακόμα και τα παιδιά άνω των 15 αντιμετωπίζουν προβλήματα με τις αιτήσεις ασύλου τους, καθώς η μόνη ενημέρωση που έχουν για την διαδικασία είναι από την αστυνομία. Με το να μην έχουν άσυλο, μένουν έξω από το σύστημα προστασίας!


Άλλο ένα πρόβλημα εντοπίζεται στο δικαίωμα ακρόασης. Κατά τις διεθνείς συμβάσεις που έχει επικυρώσει η Ελλάδα, τα δικαστήρια είναι υποχρεωμένα να ακούν την γνώμη του παιδιού ανεξάρτητα από την ηλικία του. Στην πραγματικότητα όμως ούτε αυτό το δικαίωμα τηρείται.

Ενόψει όλων αυτών των δυσκολιών που προκύπτουν από την κακή εφαρμογή του νομικού συστήματος για τα ασυνόδευτα ανήλικα, πολλά από αυτά μην αντέχοντας την αβάσταχτη πραγματικότητα όπως αυτή διαμορφώνεται, ψάχνουν κι άλλες εναλλακτικές προκειμένου να μπορέσουν βρουν λύσεις στα προβλήματα τους, πολλές φορές εκτός συστήματος. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την έκθεση τους σε πολλούς κινδύνους.


Σύμφωνα με στοιχεία του οργανισμού Lost in Europe, περισσότερα από 18.000 παιδιά που έφτασαν στην Ευρώπη την διετία 2018-2020 έχουν εξαφανιστεί, δηλαδή δεν γνωρίζουμε τίποτα απολύτως για το που βρίσκονται και ποια είναι η τύχη τους. Οι αριθμοί ωστόσο, λόγω των κακών συστημάτων καταγραφής προσφύγων και μετέπειτα παρακολούθησής τους, δεν μπορούν να είναι ακριβείς. Υπάρχουν βάσιμες πιθανότητες ο αριθμός αυτός να είναι κατά πολύ μεγαλύτερος από αυτόν που ενδεικτικά αναφέρεται.


Οι επικρατέστεροι λόγοι που τα παιδιά εξαφανίζονται (φεύγοντας από τις δομές) είναι η αναζήτηση των οικογενειών τους, η προσπάθεια να φτάσουν από μόνα τους στις χώρες προορισμούς τους ή να χάνονται τα στοιχεία τους στα συστήματα καταγραφής. Ενδεικτικό του χάους που επικρατεί με τα συστήματα είναι η ανομοιόμορφη καταγραφή από χώρα σε χώρα. Η Γαλλία, η Δανία και η Ρουμανία, για παράδειγμα, δεν συγκεντρώνουν καθόλου στοιχεία για τα ασυνόδευτα ανήλικα, ενώ η Βουλγαρία δεν κάνει καν διαχωρισμό ανάμεσα στα συνοδευόμενα και στα ασυνόδευτα προσφυγόπουλα.


Μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί ωστόσο ένας άλλος λόγος, εξαιρετικά επίκαιρος και επικρατέστερος των άλλων. Πολλά παιδιά πέφτουν θύματα μαστροπείας, εμπορίας οργάνων και λευκής σαρκός, κυκλωμάτων ναρκωτικών και άλλων ειδεχθών εγκλημάτων, εξαιτίας της ευάλωτης κατάστασης, της ελλείπουσας προστασίας και της αδυναμίας τους να αμυνθούν στους εγκληματίες. Σύνδεση των εξαφανίσεων με εγκληματικά αίτια έχει γίνει σε πολλές χώρες της ευρωπαϊκής ένωσης. Στην Ιταλία, ακόμα και 13χρονα παιδιά έχουν υποστεί σεξουαλική εκμετάλλευση και αναγκαστική εργασία. Στην Αγγλία το 1/6 των ασυνόδευτων ανηλίκων αγνοείται και γίνεται επίσημη μνεία σε εμπορία ανθρώπων. Στην Γερμανία, περίπου 6.000 παιδιά θεωρούνται χαμένα με την Ιντερπόλ (πανευρωπαϊκή υπηρεσία) να μιλάει ξεκάθαρα για παιδιά θύματα εγκλημάτων, την στιγμή που η Γερμανική αστυνομία και ο πολιτικός κόσμος αναφέρει ότι «δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία που να δείχνουν την τέλεση εγκλημάτων».


Στην χώρα μας, αν και κάτι τέτοιο δεν έχει γίνει πλήρως αντιληπτό στην έκταση που είναι αναγκαίο, τα ποσοστά εμπορίας ανθρώπων είναι από τα υψηλότερα στην Ευρώπη. Υπάρχουν επομένως βάσιμες υποψίες ότι τα ασυνόδευτα ανήλικα προσφυγόπουλα, μια από τις πιο ευάλωτες ομάδες στην χώρα, έχουν πέσει θύματα συστημάτων εμπορίας ή έχουν προωθηθεί στην μη σύννομη ζωή προκειμένου να επιβιώσουν. Ενδεικτικά, χαρακτηριστική είναι η υπόθεση παιδιών που έπεσαν θύματα κατά συρροή βιασμού ενός γνωστού σκηνοθέτη, ενώ υπάρχει η υποψία ότι κάποια είχαν προωθηθεί μέσω ΜΚΟ. Πλέον, μετά το σκάνδαλο με τον τεράστιο αριθμό αγνοουμένων ανηλίκων προσφυγόπουλων που έχει ξεσπάσει σε όλη την Ευρώπη, οι προϋπάρχουσες υποψίες αυτές ενισχύουν τον φόβο για κατάληξη των χαμένων παιδιών στα κυκλώματα εμπορίας.


Σε ολόκληρη την Ευρώπη έχουν ξεσπάσει κοινωνικές αντιδράσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση να ερευνά το θέμα, αλλά να είναι ανήμπορη για την ώρα να προχωρήσει σε ουσιαστικές απαντήσεις.


Το ερώτημα ωστόσο παραμένει.

Που είναι τα παιδιά;

Αλεξάνδρα Σούκα

Ομάδα Newsletter


ΠΗΓΕΣ

https://www.dw.com/en/refugee-crisis-where-have-6000-children-vanished/a-19180385

https://www.unicef.org/reports/unicef-annual-report-2016

https://asylo.gov.gr/nomothesia/#ypyt


34 Προβολές

Πρόσφατες αναρτήσεις

Εμφάνιση όλων